Trong bối cảnh hoạt động sản xuất – kinh doanh trong nước phục hồi rõ nét, Trung Quốc tiếp tục giữ vững vị thế là thị trường nhập khẩu hàng hóa lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch và tốc độ tăng trưởng vượt trội so với nhiều đối tác khác. Sau bảy tháng đầu năm 2025, tổng giá trị hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc đạt trên 101 tỷ USD, tăng hơn 27% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức tăng chung của nhập khẩu cả nước.
Tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc hiện chiếm trên 40% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam, cho thấy vai trò then chốt của thị trường này trong chuỗi cung ứng nguyên liệu, máy móc và linh kiện cho các ngành sản xuất trong nước. Cơ cấu nhập khẩu tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng công nghệ và tư liệu sản xuất, đặc biệt là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị và phụ tùng; điện thoại và linh kiện, cùng nhiều sản phẩm công nghiệp hỗ trợ khác.
Bên cạnh đó, các ngành dệt may và da giày – những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của Việt Nam – tiếp tục phụ thuộc lớn vào nguồn cung nguyên phụ liệu từ Trung Quốc. Kim ngạch nhập khẩu vải, xơ sợi và nguyên phụ liệu dệt may, da giày duy trì mức tăng khá, phản ánh nhu cầu sản xuất ổn định của các doanh nghiệp trong nước. Đáng chú ý, nhập khẩu ô tô nguyên chiếc cũng như linh kiện, phụ tùng ô tô từ thị trường Trung Quốc tăng mạnh, cho thấy xu hướng mở rộng của thị trường tiêu dùng và ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc là đầu vào cho sản xuất, góp phần đảm bảo hoạt động của các nhà máy và chuỗi cung ứng trong nước. Điều này phản ánh sự phục hồi tích cực của nền kinh tế, song đồng thời cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một thị trường nhập khẩu lớn.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc tiếp tục tăng nhưng với tốc độ thấp hơn nhiều so với nhập khẩu, khiến cán cân thương mại giữa hai nước tiếp tục nghiêng về phía nhập siêu. Thực tế này đòi hỏi Việt Nam phải có các giải pháp căn cơ nhằm nâng cao giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu và mở rộng thị phần tại thị trường Trung Quốc.
Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quản lý nhập khẩu theo hướng thương mại chất lượng cao, bao gồm các yêu cầu khắt khe về chất lượng, kiểm nghiệm kiểm dịch, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thích ứng. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, tuân thủ nghiêm các quy định kỹ thuật và xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường bài bản sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn cơ hội xuất khẩu, qua đó từng bước giảm nhập siêu và hướng tới phát triển thương mại bền vững với thị trường Trung Quốc.